Η Πόλη του Πύργου

ιστορία του Πύργου

Στον ίδιο χώρο που βρίσκεται ο Πύργος σήμερα, τοποθετείται η Αρχαία πόλη Δυσπόντιο. Στα περίχωρα του Πύργου ήταν η αρχαία πόλη Λέτρινα, απ' όπου είχε πάρει και την ονομασία του σαν Δήμος Λετρίνων μέχρι την Δεκαετία του 1980. Η ονομασία της πόλης προέρχεται από τον πύργο που είχε κατασκευάσει, το 1512, στην θέση του Επαρχείου ο Μπέης της ευρύτερης περιοχής Γεώργιος Τσερνωτάς.

Κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας ο Πύργος ήταν ένας ενδιάμεσος σταθμός των διερχόμενων εμπόρων που πήγαιναν προς τη Ζάκυνθο. Διάφορες πηγές κάνουν λόγο για πόλη 5000 κατοίκων. Με την κάθοδο των Λαλαίων επικράτησε οριστικά το τοπωνύμιο "Πύργος". Ποτέ πριν το 1778, όποτε και υπάρχουν επίσημα έγγραφα και συμφωνητικά του Γεώργιου Αυγερινού, η ιστορία δεν αναφέρει το όνομα "Πύργος".Οι κάτοικοι του Πύργου ήταν από τους πρώτους που κήρυξαν τον πόλεμο εναντίον των Τούρκων. Στις 29 Μαρτίου ο οπλαρχηγός του Πύργου, Χαράλαμπος Βιλαέτης, ύψωσε την Ελληνική σημαία και ξεσήκωσε τους κατοίκους σε εξέγερση κατά των Τούρκων. Ο Πύργος την κρίσιμη στιγμή δεν βρέθηκε απροετοίμαστος αφού πολλοί γόνοι σπουδαίων οικογενειών του Πύργου είχαν μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία με σκοπό την προετοιμασία της Επανάστασης.

Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στις 5 Μαΐου 1941 έφθασαν 700 Ιταλοί στρατιώτες στον Πύργο και εγκαταστάθηκαν στο 2ο δημοτικό σχολείο Πύργου ενώ μετέτρεψαν σε στάβλο το θέατρο «Απόλλων». Η χρονιά 1943 ήταν καθοριστική για την ανάπτυξη της αντίστασης. Ο Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος αποχώρησε από τον Πύργο και συντάχθηκε με τους αντάρτες. Σημαντική βοήθεια στην αντίσταση πρόσφερε και ο Τάσης Καζάζης (ο μετέπειτα επίτιμος δήμαρχος Πύργου) ο οποίος το 1943 διορίστηκε αναπληρωτής δήμαρχος. Η προσωπικότητα του απέτρεψε πολλές φορές τους Γερμανούς να προβούν σε εκτελέσεις. Την 4η Σεπτεμβρίου 1944 το τελευταίο τμήμα του Γερμανικού στρατού αποχώρησε από τον Πύργο. Σημαντική Πυργιώτικη μορφή του αγώνα είναι ο Μιλτιάδης Ιατρίδης, κυβερνήτης του θρυλικού υποβρυχίου «Παπανικολής». Ο δήμος Πύργου για να τον τιμήσει έστησε τον ανδριάντα του στην πλατεία Ιατρίδη.

τέχνες & κουλτούρα

Η πόλη του Πύργου χαρακτηρίζεται για την εντυπωσιακά αλματώδη πρόοδο που είχε στις τέχνες και στα γράμματα.

Κινηματογράφος

Ο πρώτος κινηματογράφος του Πύργου ήταν το ιστορικό καφενείο «Κρόνιον». Το «Κρόνιον» ήταν το καφενείο της ελίτ για πάνω από 30 χρόνια. Στεγαζόταν σε κτίριο το οποίο είχε κατασκευαστεί από τον Τσίλλερ. Σε εκείνον λοιπόν το χώρο το 1913 προβλήθηκαν για πρώτη φορά κινούμενες εικόνες από έναν Ιταλό ονόματει Giovanni. Αργότερα συνέχισε τις προβολές του στο Θέατρο Απόλλων. Το 1943 στο κτίριο που στεγαζόταν το «Κρόνιον» και μετέπειτα το «Ερμείον» ξεκίνησε να λειτουργεί ο κινηματογράφος «Rex» ενώ την ίδια εποχή λειτουργούσε και το «Πάνθεον». Επίσης λειτουργούσε στην πόλη του Πύργου ο θερινός κινηματογράφος «Άλσος». Από το 1998 φιλοξενείται στο δημοτικό θέατρο «Απόλλων» το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου «Ολυμπία» για παιδιά και νέους με τη συμμετοχή αρκετών σπουδαστών του Τμήματός Πληροφορικής και ΜΜΕ (http://www.olympiafestival.gr).

Θέατρο

Το πρώτο θέατρο της πόλης ήταν ένα ξύλινο πολυτελέστατο κατασκεύασμα το οποίο είχε δημιουργήσει ένας Ελληνοαιγύπτιος επιχειρηματίας. Για πολλά χρόνια εξυπηρετούσε τις καλλιτεχνικές ανάγκες του λαού μέχρι που το 1878, ύστερα από δωρεά του κτηματία Σωκράτη Συλλαϊδόπουλου, κατασκευάστηκε το λιθόχτιστο θέατρο "Απόλλων". Το νέο θέατρο ήταν ευρύχωρο και σε κεντρικό σημείο της πόλεως έτσι ώστε να εξυπηρετεί στην μετακίνηση τους πολίτες.

Γράμματα

Σημαντική πρωτοβουλία για την πολιτιστική ανάπτυξη του τόπου ήταν η ίδρυση, το 1884, της «Σχολής του Λαού» που απέβλεπε στη διαφώτιση του λαού με διάφορες ομιλίες. Την ίδια περίοδο λειτουργούσε ο «Σύλλογος των Ηλείων» στον οποίο γίνονταν διαλέξεις, εθνικού και θρησκευτικού περιεχομένου. Επίσης σημαντική παρουσία είχε να επιδείξει η «Λέσχη», η οποία είχε ως κύριο σκοπό την συλλογή βιβλίων. Οι πρώτες ενέργειες για σύσταση δημόσιας βιβλιοθήκης έγιναν το 1927 ύστερα από πρωτοβουλία μερικών εύπορων πολιτών. Σημαντική μορφή των γραμμάτων στην Ηλεία, ήταν ο γυμνασιάρχης Πύργου Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος ήταν ο πρώτος που επιχείρησε επιτυχημένα να γράψει την ιστορία των νεοτέρων χρόνων της Ηλείας. Στην περίοδο της κατοχής, μαθητές του Γυμνασίου ίδρυσαν τον σύλλογο «Πυργιώτικος Παρνασσός» ο οποίος σκοπό είχε την διοργάνωση διαγωνισμών ποίησης κ.α. Την Άνοιξη του 1942 εξέδωσε το περιοδικό «Οδυσσέας» ενώ τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους κυκλοφόρησε το δεύτερο τεύχος.

Κορυφαία πνευματική μορφή του Πύργου είναι ο συγγραφέας Τάκης Δόξας. Επίσης σημαντικές προσωπικότητες που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν στον Πύργο είναι: ο ακαδημαϊκός, ιστορικός και λογοτέχνης Διονύσιος Κόκκινος, ο ποιητής Τάκης Σινόπουλος, ο καθηγητής Σάκης Καράγιωργας, ο συγγραφέας Παύλος Μάτεσις, ο συγγραφέας Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος, ο ποιητής Γιώργης Παυλόπουλος και ο ηθοποιός Κώστας Καζάκος.

Φιλανθρωπικές δραστηριότητες

Πολλά εκλεκτά μέλη της κοινωνίας του Πύργου επέδειξαν αξιόλογη φιλανθρωπική δραστηριότητα. Οι κυριότερες δωρεές είναι:

  • Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο

  • Λάτσειο Δημοτικό Μέγαρο

  • Λιούρδειος παιδικός σταθμός Πύργου

  • Θέατρο Απόλλων

  • Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Πύργου

Έντυπος λόγος

Οι πρώτες ενδείξεις για έκδοση εφημερίδας στον Πύργο τοποθετούνται στη χρονιά 1867 όταν εκδίδεται, για πρώτη φορά, η εβδομαδιαία εφημερίδα Η Φωνή της Ηλείας με εκδότη Γ.Ε. Δημητριάδη. Το παράδειγμα της νεοφώτιστης εφημερίδας ακολούθησαν και άλλοι ανήσυχοι πολίτες με αποτέλεσμα τον επόμενο χρόνο να κυκλοφορούν άλλες δύο καινούριες εβδομαδιαίες εφημερίδες. Ακολουθεί μια περίοδος στασιμότητας (1868-1884) η οποία διακόπτεται από την έκδοση των εφημερίδων: Ηλεία, Φίλος του λαού, Σκαπανεύς, Πατρομυνέτα κ.ά. Επίσης σημαντικό ρόλο στην ιστορική έρευνα διαδραμάτισε το ιστορικό πόνημα Ηλειακά (1888) του καθηγητή Γεωργίου Παπανδρέου. Στην παρακάτω λίστα αναφέρονται οι εφημερίδες που εκδόθηκαν στο διάστημα 1867-1984 στον Πύργο. Σημειώνονται το όνομα, η ημερομηνία έκδοσης και ο εκδότη.

  • Η Φωνή της Ηλείας, 1867, Γ.Ε. Δημητριάδης
  • Βρυκόλαξ, 1868, Γεώργιος Παπαγιαννόπουλος
  • Έλεγχος, 1868, Α.Σ. Αθανασιάδης
  • Αλφειός, 1868, Γιώργος Φωτόπουλος
  • Επαρχιακόν πνεύμα, 1875
  • Επαρχιακή επιθεώρησις, 1877, Ευστάθιος Παπαποστολόπουλος
  • Βεζούβιος, 1878, Θ. Παπαηλίου
  • Ηλεία, 1884, Γ.Ε. Δημητριάδης
  • Φίλος του λαού, 1885
  • Σκαπανεύς, 1889, Γιώργος Άχολος
  • Πύργος, 1889, Π. Αγαντιάρης
  • Πατρομυνέτα, Αριστείδης Γκριμούτης
  • Δήμος, 1891
  • Σύνδεσμος Γορτυνιακός, 1891
  • Αυγή, 1892, Κ.Δ. Βαρουξής
  • Κήρυξ, 1895
  • Νέον φώς, 1898, Βασίλειος Θεοδωρίδης
  • Πατρίς, 1902, Λεωνίδας Βαρουξής
  • Αστραπή, 1903
  • Αναγέννησις, 1909
  • Ηλεία, 1910, Κ.Δ. Βαρουξής
  • Καταιγίς, 1919, Αριστείδης Γκριμούτης
  • Γκριμούτης, 1920, Αριστείδης Γκριμούτης
  • Ηλειακή Ανεξάρτητος, 1922
  • Ημερήσια Νέα, 1922
  • Κήρυξ, 1923, Μένη Δημακόπουλος & Δημήτριος Μακρής
  • Κράτος, 1923, Λεωνίδας Βαρουξής
  • Αναγέννησις, 1923, Αριστείδης Γκριμούτης
  • Αυγή, 1945, Αύγουστος Καπογιάννης
  • Πρωινή, 1984

Σήμερα στον Πύργο κυκλοφορούν τρεις καθημερινές εφημερίδες, η «Πατρίς», η οποία είναι η δεύτερη αρχαιότερη καθημερινή εφημερίδα στην Ελλάδα καθώς κυκλοφορεί αδιάκοπα από το 1902, η «Πρώτη» και η «Πρωινή». Επίσης εκδίδεται σε εβδομαδιαίο επίπεδο η εφημερίδα «Αυγή» της οικογένειας Καπογιάννη, η «Δημοκρατική» και ο «Παρατηρητής». Σε επίπεδο τηλεόρασης εκπέμπουν δυο τοπικά τηλεοπτικά κανάλια, η Ο.Ρ.Τ. (Ολυμπιακή Ραδιοφωνία Τηλεόραση) του ομίλου Βαρουξή και το COSMOS TV. Η εμβέλειά τους καλύπτει όλο το νομό Ηλείας καθώς και το νησί της Ζακύνθου.

 

Πηγή: http:// el.wikipedia.org/wiki/Πύργος_Ηλείας

 


More Info
Greek